Kudzivirira Kenza yeZamu

Ruzivo Rwakawanda Nezve Gomarara reMazamu

Gomarara rezamu chirwere umo masero egomarara anouraya (kenza) anoumbwa munyama dzezamu.

Zamu racho rine maburi nemaburi. Zamu rega rega rine zvikamu gumi nemashanu kusvika makumi maviri zvinonzi maburi, izvo zvine zvikamu zvidiki zvakawanda zvinonzi maburi. Maburi anoguma nemabhuru madiki akawanda anogona kugadzira mukaka. Maburi, maburi, nemabhuru zvinobatanidzwa nemachubhu matete anonzi maburi.

Zamu rega rega rinewo mitsipa yeropa nemidziyo yelymph. Mitsipa yelymph inotakura mvura isina ruvara, inonzi lymph. Mitsipa yelymph inotakura lymph pakati pema lymph nodes. Ma lymph nodes madiki, akaita sebhinzi anosefa lymph uye anochengeta masero machena eropa anobatsira kurwisa hutachiona nezvirwere. Mapoka ema lymph nodes anowanikwa pedyo nezamu muhapwa (pasi peruoko), pamusoro pebhonzo, uye muchipfuva.

Gomarara repazamu ndiro rudzi rwechipiri rwakajairika rwegomarara muvakadzi vekuAmerica.

Vakadzi muUnited States vanobatwa nekenza yemazamu kupfuura chero rudzi rwekenza kunze kwekenza yeganda. Kenza yemazamu ndiyo yechipiri kubva kukenza yemapapu sechikonzero cherufu rwekenza muvakadzi vekuAmerica. Zvisinei, kufa nekenza yemazamu kwaderera zvishoma gore rega rega pakati pa2007 na2016. Kenza yemazamu inowanikwawo muvarume, asi huwandu hwezvirwere zvitsva hushoma.

Kudzivirira Kenza yeZamu

Kudzivisa zvinhu zvinoisa njodzi uye kuwedzera zvinhu zvinodzivirira zvinogona kubatsira kudzivirira kenza.

Kudzivisa zvinhu zvinokonzera kenza kunogona kubatsira kudzivirira mamwe magomarara. Zvinhu zvinokonzera kenza zvinosanganisira kusvuta, kufuta, uye kusaita maekisesaizi akakwana. Kuwedzera kwezvinhu zvinodzivirira zvakaita sekurega kusvuta uye kurovedza muviri kunogonawo kubatsira kudzivirira mamwe magomarara. Taura nachiremba wako kana imwe nyanzvi yehutano nezvekuti ungaderedza sei njodzi yako yegomarara.

Zvinotevera zvinhu zvinokonzera kenza yemazamu:

1. Kukwegura

Kukwegura ndicho chinhu chikuru chinokonzera kenza zhinji. Mikana yekubatwa nekenza inowedzera sezvaunokura.

2. Nhoroondo yemunhu wekenza yemazamu kana chirwere chepazamu chisina njodzi (chisiri kenza)

Vakadzi vane chero chipi zvacho chezvinotevera vane njodzi yakakura yekubatwa nekenza yemazamu:

• Nhoroondo yemunhu ane kenza yemazamu inopararira, ductal carcinoma in situ (DCIS), kana lobular carcinoma in situ (LCIS).
• Nhoroondo yemunhu pachake yechirwere chepazamu chisina njodzi (chisiri kenza).

3. Njodzi yekuzvarwa nayo yekenza yemazamu

Vakadzi vane nhoroondo yemhuri yekenza yemazamu mumhuri yavo (amai, hanzvadzi, kana mwanasikana) vane njodzi yakakura yekubatwa nekenza yemazamu.

Vakadzi vakagara nhaka shanduko mumajini emuviri kana mune mamwe majini vane njodzi yakakura yekubatwa nekenza yemazamu. Njodzi yekubatwa nekenza yemazamu inokonzerwa nekuchinja kwemajini emuviri kunoenderana nerudzi rwekuchinja kwemajini, nhoroondo yemhuri yekenza, nezvimwe zvinhu.

4. Mazamu matete

Kuva nenyama yezamu yakakora pakuongorora mazamu ndicho chinhu chinokonzera njodzi yekenza yemazamu. Njodzi yacho inoenderana nekuti nyama yezamu yakakora sei. Vakadzi vane mazamu akakora zvikuru vane njodzi yakakura yekubatwa nekenza yemazamu kupfuura vakadzi vane mazamu mashoma.

Kuwedzera kwehuwandu hwemazamu kunowanzova hunhu hunobva munhaka, asi hunogonawo kuitika kuvakadzi vasina kuva nevana, vane pamuviri wekutanga vakura, vanotora mahormone mushure mekupedza kuenda kumwedzi, kana kunwa doro.

5. Kuonekwa kwenyama yezamu kune estrogen inogadzirwa mumuviri

Estrogen ihormone inogadzirwa nemuviri. Inobatsira muviri kukudziridza nekuchengetedza hunhu hwepabonde hwevakadzi. Kusangana neestrogen kwenguva yakareba kunogona kuwedzera njodzi yekubatwa nekenza yemazamu. Mazinga eestrogen akanyanya kukwira panguva iyo mukadzi ari kuenda kumwedzi.

Kuwanikwa kweestrogen mumukadzi kunowedzera nenzira dzinotevera:

• Kutanga kuenda kumwedzi: Kutanga kuenda kumwedzi pazera remakore 11 kana pasi kunowedzera makore ayo nyama yemazamu inobatwa neestrogen.
• Kutanga pazera repamusoro: Kana mukadzi achienda kumwedzi makore akawanda, nyama yezamu rake inobatwa neestrogen kwenguva yakareba.
• Kukwegura pakuzvarwa kwekutanga kana kusambozvara: Nekuti huwandu hweestrogen hwakaderera panguva yekuzvitakura, nyama dzezamu dzinosangana neestrogen yakawanda muvakadzi vanova nepamuviri kekutanga mushure memakore makumi matatu nemashanu kana vasina kumbozvara.

6. Kutora mishonga yemahormone yezviratidzo zvekusvika pakuguma kuenda kumwedzi

Mahormone, akadai seestrogen neprogesterone, anogona kugadzirwa kuita fomu remapiritsi murabhoritari. Estrogen, progestin, kana zvese zvinogona kupihwa kutsiva estrogen isingachagadzirwe nemaovari muvakadzi vapedza kuenda kumwedzi kana vakadzi vakabviswa maovari avo. Izvi zvinonzi hormone replacement therapy (HRT) kana hormone therapy (HT). Combination HRT/HT iestrogen yakasanganiswa neprogestin. Rudzi urwu rweHRT/HT runowedzera njodzi yekenza yemazamu. Zvidzidzo zvinoratidza kuti kana vakadzi vakarega kutora estrogen yakasanganiswa neprogestin, njodzi yekenza yemazamu inoderera.

7. Kurapa nemwaranzi pazamu kana pachipfuva

Kurapwa nemwaranzi pachipfuva pakurapa kenza kunowedzera njodzi yekubatwa nekenza yemazamu, zvichitanga makore gumi mushure mekurapwa. Njodzi yekubatwa nekenza yemazamu inoenderana nehuwandu hwemwaranzi uye zera rayo. Njodzi yacho yakanyanya kana kurapwa nemwaranzi kwakaitwa panguva yekuyaruka, apo mazamu ari kuumbwa.

Kurapwa nemwaranzi yekurapa kenza mune rimwe zamu hakuratidzike sekuwedzera njodzi yekenza mune rimwe zamu.

Kune vakadzi vakagara nhaka shanduko mumajini eBRCA1 neBRCA2, kuratidzwa nemwaranzi, senge inobva pa x-ray dzechipfuva, kunogona kuwedzera njodzi yekubatwa nekenza yemazamu, kunyanya kuvakadzi vakaongororwa ma x-ray vasati vasvitsa makore makumi maviri.

8. Kufuta zvakanyanya

Kufuta kunowedzera njodzi yekubatwa nekenza yemazamu, kunyanya kuvakadzi vasvika panguva yekupedza kuenda kumwedzi vasina kushandisa mishonga yekutsiva mahormone.

9. Kunwa doro

Kunwa doro kunowedzera njodzi yekubatwa nekenza yemazamu. Njodzi yacho inowedzera sezvo huwandu hwedoro rinonwiwa hunowedzera.

Zvinotevera zvinhu zvinodzivirira kenza yemazamu:

1. Kusanyanya kuoneka kwemasero ezamu kuestrogen inogadzirwa nemuviri

Kuderedza nguva iyo nyama yezamu yemukadzi inobatwa neestrogen kunogona kubatsira kudzivirira kenza yemazamu. Kubatwa neestrogen kunoderedzwa nenzira dzinotevera:

• Kubata pamuviri panguva yekuzvitakura: Mazinga eestrogen akaderera panguva yekuzvitakura. Vakadzi vanobata pamuviri kwenguva refu vasati vasvitsa makore makumi maviri vane mukana wakaderera wekubatwa nekenza yemazamu pane vakadzi vasina kuva nevana kana vanobereka mwana wavo wekutanga mushure memakore makumi matatu nemashanu.
• Kuyamwisa: Mwero weestrogen unogona kuramba wakaderera panguva iyo mukadzi ari kuyamwisa. Vakadzi vanoyamwisa vane mukana wakaderera wekubatwa nekenza yemazamu pane vakadzi vakambova nevana asi vasina kuyamwisa.

2. Kutora mushonga we estrogen-only hormone therapy mushure mekubviswa kwechibereko, selective estrogen receptor modulators, kana aromatase inhibitors uye inactivators

Kurapwa kwehomoni yeestrogen chete mushure mekuvhiyiwa kwechibereko

Kurapa nemahormone neestrogen chete kunogona kupihwa vakadzi vakabviswa chibereko. Muvakadzi ava, kurapwa neestrogen chete mushure mekupedza kuenda kumwedzi kunogona kuderedza njodzi yekenza yemazamu. Pane njodzi yakawedzera yekurohwa nestroke uye chirwere chemwoyo neropa mumadzimai apedza kuenda kumwedzi anotora estrogen mushure mekubviswa chibereko.

Mamodulator ekusarudza eestrogen receptor

Tamoxifen neraloxifene ndezvimwe zvemishonga inonzi selective estrogen receptor modulators (SERMs). SERM dzinoshanda seestrogen pane dzimwe nhengo dzemuviri, asi dzinodzivisa kushanda kweestrogen pane dzimwe nhengo dzemuviri.

Kurapa ne tamoxifen kunoderedza njodzi yekuva nekenza yemazamu ine estrogen receptor-positive (ER-positive) uye ductal carcinoma in situ mumadzimai asati asvika nguva yekuenda kumwedzi uye mushure mekuenda kumwedzi ari panjodzi huru. Kurapa ne raloxifene kunoderedzawo njodzi yekuva nekenza yemazamu mumadzimai asati asvika nguva yekuenda kumwedzi. Nemushonga upi zvawo, njodzi inoderera inogara kwemakore akati wandei kana kupfuura mushure mekunge kurapwa kwamiswa. Kuderera kwemapfupa akatyoka kwakaonekwa muvarwere vanotora raloxifene.

Kutora tamoxifen kunowedzera njodzi yekupisa muviri, kenza yemukati mechibereko, sitiroko, cataracts, uye kuvharika kweropa (kunyanya mumapapu nemakumbo). Njodzi yekuve nematambudziko aya inowedzera zvakanyanya kuvakadzi vane makore anopfuura makumi mashanu kana tichienzanisa nevakadzi vadiki. Vakadzi vane makore ari pasi pemakumi mashanu vane njodzi huru yekubatwa nekenza yemazamu vanogona kubatsirwa zvakanyanya nekutora tamoxifen. Njodzi yekuve nematambudziko aya inoderera mushure mekunge tamoxifen yamiswa. Taura nachiremba wako nezvenjodzi nerubatsiro rwekutora mushonga uyu.

Kutora raloxifene kunowedzera njodzi yekugwamba kweropa mumapapu nemakumbo, asi hazviratidzike sekuwedzera njodzi yekenza yechibereko. Muvakadzi vasvika panguva yekuenda kumwedzi vane osteoporosis (kuderera kwehuwandu hwemapfupa), raloxifene inoderedza njodzi yekenza yemazamu kuvakadzi vane njodzi yakakura kana yakaderera yekenza yemazamu. Hazvizivikanwe kana raloxifene ingave nemigumisiro yakafanana kune vakadzi vasina osteoporosis. Taura nachiremba wako nezvenjodzi nemabhenefiti ekutora mushonga uyu.

Mamwe maSERM ari kudzidzwa mumiedzo yekiriniki.

Aromatase inhibitors uye inactivators

Mishonga inodzivirira kenza yemazamu (anastrozole, letrozole) uye mishonga inobvisa kenza yemazamu (exemestane) inoderedza njodzi yekudzoka kwekenza yemazamu uye yekenza itsva yemazamu muvakadzi vane nhoroondo yekenza yemazamu. Mishonga inodzivirira kenza yemazamu inoderedzawo njodzi yekenza yemazamu muvakadzi vane zvirwere zvinotevera:

• Vakadzi vasvika panguva yekupedza kuenda kumwedzi vane nhoroondo yekenza yemazamu.
• Vakadzi vasina nhoroondo yekenza yemazamu vane makore makumi matanhatu zvichikwira, vane nhoroondo yekenza yemazamu iri panzvimbo imwe chete vachibviswa mazamu, kana kuti vane njodzi huru yekenza yemazamu zvichibva paGail model tool (chishandiso chinoshandiswa kufungidzira njodzi yekenza yemazamu).

Muvakadzi vane njodzi yakakura yekubatwa nekenza yemazamu, kutora mishonga inodzivirira aromatase kunoderedza huwandu hweestrogen inogadzirwa nemuviri. Vasati vasvika pakuguma kuenda kumwedzi, estrogen inogadzirwa nemazai nedzimwe nyama dziri mumuviri wemukadzi, kusanganisira uropi, mafuta, neganda. Mushure mekuguma kuenda kumwedzi, mazai anomira kugadzira estrogen, asi mamwe mazai haamire. Mishonga inodzivirira aromatase inovhara kushanda kweenzyme inonzi aromatase, iyo inoshandiswa kugadzira estrogen yese yemuviri. Mishonga inodzivisa aromatase inomisa enzyme kushanda.

Zvimwe zvinogona kukonzera matambudziko anokonzerwa nekutora mishonga inodzivirira aromatase zvinosanganisira kurwadziwa kwetsandanyama nemajoini, osteoporosis, kupisa muviri, uye kunzwa kuneta zvakanyanya.

3. Kuvhiyiwa kwekubvisa mazamu kunoderedza njodzi

Vamwe vakadzi vane njodzi huru yekubatwa nekenza yemazamu vanogona kusarudza kubviswa mazamu (kubviswa kwemazamu ese ari maviri kana pasina zviratidzo zvekenza). Njodzi yekubatwa nekenza yemazamu yakaderera zvikuru muvakadzi ava uye vazhinji havanyanyi kunetseka nezvenjodzi yavo yekubatwa nekenza yemazamu. Zvisinei, zvakakosha zvikuru kuongororwa kwenjodzi yekenza uye kupiwa mazano nezvenzira dzakasiyana dzekudzivirira kenza yemazamu vasati vaita sarudzo iyi.

4. Kubvisa mazamu

Mazai echibereko ndiwo anogadzira estrogen yakawanda inogadzirwa nemuviri. Mishonga inomisa kana kuderedza huwandu hweestrogen inogadzirwa nemazai echibereko inosanganisira kuvhiyiwa kubvisa mazai echibereko, kurapwa nemwaranzi, kana kutora mimwe mishonga. Izvi zvinonzi ovarian ablation.

Vakadzi vasati vasvika panguva yekuenda kumwedzi vane njodzi yakakura yekubatwa nekenza yemazamu nekuda kwekuchinja kwemajini eBRCA1 neBRCA2 vanogona kusarudza kubviswa kweoophorectomy inoderedza njodzi (kubviswa kwemazai ese ari maviri kana pasina zviratidzo zvekenza). Izvi zvinoderedza huwandu hweestrogen inogadzirwa nemuviri uye zvinoderedza njodzi yekubatwa nekenza yemazamu. Kubviswa kweophorectomy inoderedza njodzi kunoderedzawo njodzi yekubatwa nekenza yemazamu muvakadzi vakajairwa vasati vasvika panguva yekuenda kumwedzi uye muvakadzi vane njodzi yakawedzera yekubatwa nekenza yemazamu nekuda kwemwaranzi inoenda pachipfuva. Zvisinei, zvakakosha kuti uongorore njodzi yekenza uye upiwe mazano usati waita sarudzo iyi. Kudzikira kamwe kamwe kwemazinga eestrogen kunogona kukonzera zviratidzo zvekusvika panguva yekuenda kumwedzi. Izvi zvinosanganisira kupisa, kunetseka kurara, kuzvidya mwoyo, uye kuora mwoyo. Migumisiro yenguva refu inosanganisira kudzikira kwekuda zvepabonde, kuoma kwechikadzi, uye kudzikira kwemapfupa.

5. Kurovedza muviri zvakakwana

Vakadzi vanoita maekisesaizi maawa mana kana kupfuura pasvondo vane mukana wakaderera wekubatwa nekenza yemazamu. Kushanda kweekisesaizi kunogona kukanganisa njodzi yekenza yemazamu zvakanyanya kuvakadzi vasati vasvika nguva yekuenda kumwedzi vane huremu hwakajairwa kana hushoma.

Hazvisi pachena kana zvinotevera zvichikanganisa njodzi yekubatwa nekenza yemazamu:

1. Mishonga yekudzivirira pamuviri ine mahormone

Mishonga yekudzivirira pamuviri ine estrogen kana estrogen uye progestin. Dzimwe ongororo dzakaratidza kuti vakadzi vanoshandisa mishonga yekudzivirira pamuviri ine mahormone vanogona kunge vaine njodzi yekuwedzera kenza yemazamu. Dzimwe ongororo hadzina kuratidza njodzi yakawedzera yekenza yemazamu kuvakadzi vanoshandisa mishonga yekudzivirira pamuviri ine mahormone.

Mune imwe ongororo, njodzi yekubatwa nekenza yemazamu yakawedzera zvishoma kana mukadzi akashandisa mishonga yekudzivirira pamuviri ine mahormone kwenguva yakareba. Imwe ongororo yakaratidza kuti kuwedzera kudiki kwenjodzi yekubatwa nekenza yemazamu kwakadzikira nekufamba kwenguva apo vakadzi vakarega kushandisa mishonga yekudzivirira pamuviri ine mahormone.

Panodiwa zvimwe zvidzidzo kuti tizive kana mishonga yekudzivirira pamuviri ine mahormone inokanganisa njodzi yemukadzi yekubatwa nekenza yemazamu.

2. Zvakatipoteredza

Ongororo hadzina kuratidza kuti kusangana nezvimwe zvinhu zviri munharaunda, zvakaita semakemikari, kunowedzera njodzi yekubatwa nekenza yemazamu.

Ongororo dzakaratidza kuti zvimwe zvinhu hazvina zvazvinobatsira panjodzi yekubatwa nekenza yemazamu.

Zvinotevera hazvina zvazvinobatsira panjodzi yekubatwa negomarara remazamu:

• Kubvisa pamuviri.
• Kuchinja kudya kwakadai sekudya mafuta mashoma kana michero nemiriwo yakawanda.
• Kutora mavhitamini, kusanganisira fenretinide (rudzi rwevhitamini A).
• Kusvuta fodya, zvose zviri zviviri zvinoitwa nemunhu ari kusvuta uye zvinoitwa nemunhu ari kusvuta (kufema utsi hwemunhu ari kusvuta).
• Kushandisa deodorant yemuhapwa kana antiperspirant.
• Kutora mishonga yestatins (mishonga inoderedza cholesterol).
• Kutora bisphosphonates (mishonga inoshandiswa kurapa osteoporosis uye hypercalcemia) nemuromo kana nekuisirwa mutsinga.
• Kuchinja kwe circadian rhythm yako (kuchinja kwemuviri, kwepfungwa, uye maitiro kunonyanya kukanganiswa nerima nechiedza mumaawa makumi maviri nemana), izvo zvinogona kukanganiswa nekushanda husiku kana huwandu hwechiedza muimba yako yekurara husiku.

Manyuko:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR257994&type=1